Oorsprong van de didgeridoo


De naam didgeridoo is overigens de "blanke" naam voor het instrument, dus de naam die de Westerlingen aan het instrument gaven toen zij in Australië kwamen. De eerste vermelding dateert uit 1919 waarin het tijdschrift Smith's weekly wordt gerefereerd als een geluid as an "infernal didjerry" which "produced but one sound - (phonic) didjerry, didjerry, didjerry and so on ad infinitum".

In Australie zelf heeft het instrument een grote verscheidenheid aan namen zoals: Yiraka, Yirtakki, Yirdaki (hoewel volgens de echte kenners deze namen alleen gebruikt mogen worden voor de instrumenten die op bepaalde manier ontworpen en gemaakt zijn in Arnhem Land).Ook zijn er nog namen als Wuyimba, Artawirr, Garnbak, Djibolu, Kurmur, Ngaribi, Martba, Ilpirra, Magoo, Bambu en ga zo maar door.

Het woord Bambu doet vermoeden dat bamboe ook daadwerkelijk gebruikt is geweest in het verleden om op te spelen. Dit zou je mede kunnen afleiden uit het feit dat er rotstekeningen zijn van duizenden jaren oud waarop Aborigines zijn afgebeeld die op bamboo gelijkende buizen aan hun mond hebben. Maar ook de traditioneel beschilderde instrumenten van Djalu Gurruwiwi laten vaak ringen zien die bamboo van nature heeft.Maar ja, zoals zoveel dingen die je niet meer kunt navragen blijven dit vraagtekens en tevens leuke punten van discussie.Feit is dat je momenteel didgeridoos tegen kunt komen van ieder soort materiaal wat je maar kunt verzinnen: hout, glas, plastic, papier, karton, papier-mache, allumunium en noem maar op. De houten didgeridoos uit Australië worden doorgaans gemaakt van Eucalyptushout (circa 600 soorten bekend) en daar zijn nogal wat soorten van, zoals: stringy bark, iron bark, wooly butt, river red gum, bloodwood, ironwood, mallee, box gum en yellow box wood om zo maar wat soorten op te noemen. Het woord gemaakt heeft hier een beetje aparte betekenis wat eigenlijk maakt de natuur de didgeridoos.

Om de discussie maar gelijk aan te zwengelen: de didgeridoo is het oudste muziekinstrument ter wereld! Ja, het enige probleem is dat er nog geen spelers waren toen de instrumenten gemaakt werden.

Een didgeridoo wordt gemaakt door termieten (Mastotermes darwiniensis) ook wel White Ants genoemd. Deze dieren houden niet van zonlicht maar eten wel graag hout. In plaats van nachtdiensten te gaan draaien hebben zij een andere oplossing verzonnen. Zij bijten een gaatje in het hout en gaan via dat gat de boom in en vreten de boom op die wijze van binnenuit leeg. De boom of tak hoeft hiervan niet dood te gaan, de spstroom zal zich naar de buitenzijde van de boom verplaatsen en instictiefmatig zal de termiet niet het hout zover wegbijten dat de hitte alsnog de boom binnendringt. Dat houdt in dat er (daar termieten er al lang rondliepen voordat er mensen waren) er al duizenden didgeridoos klaar stonden om geoogst te worden, maar er nog geen mensen bestonden.

Het hout van de Eucalyptus boom is overigens keihard maar de White Ants hebben speciale speekselklieren die een soort van weekmaker aanmaken tijdens het kauwen waardoor het hout voor hun verwerkbaar wordt. Door de hardheid van het hout heeft een Eucalyptus didge dan ook een zeer specifieke klank die niet met andere houtsoorten te vergelijken is.

 

Lees meer

Ontwerp en realisatie: Digivisie – Rotterdam